Ο θύμος αδένας


Ο θύμος αδένας

Το ανοσοποιητικό σύστημα ενός οργανισμού είναι σύστημα οργάνων και βιολογικών μηχανισμών υπεύθυνο για την άμυνά του. Αποτελείται από πολλά διαφορετικά όργανα και ιστούς. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι ο μυελός των οστών και ο θύμος αδένας. Σε αυτά δημιουργούνται και αναπτύσσονται τα ειδικά κύτταρα του ανοσοποιητικού. Δευτερεύοντα όργανα του ανοσοποιητικού συστήματος είναι οι αμυγδαλές, η σπλήνα, τα λεμφογάγγλια και οι πλάκες Peyer.

Το ανοσοποιητικό σύστημα αποτελείται από δύο βασικές ομάδες κυττάρων, τα κύτταρα της λεμφικής σειράς (λεμφοκύτταρα) και τα κύτταρα της μυελικής σειράς.

1. Τα λεμφοκύτταρα περιλαμβάνουν τα Β-λεμφοκύτταρα, τα Τ-λεμφοκύτταρα, καθώς επίσης και τα μεγάλα κοκκιώδη κύτταρα (ή φυσικά φονικά κύτταρα – natural killer cells, ΝΚ).

2. Τα κύτταρα της μυελικής σειράς αποτελούνται από τα μονοκύτταρα/μακροφάγα (monocytes/macrophages), τα δενδριτικά κύτταρα (dendritic cells), τα ουδετερόφιλα (neutrophils), τα ηωσινόφιλα (eosinophils) και τα βασεόφιλα (basophils).

Λεμφοκύτταρα

Τα λεμφοκύτταρα παράγονται στον μυελό των οστών και είναι δύο ειδών, Τ – λεμφοκύτταρα και Β-λεμφοκύτταρα. Τα Β-λεμφοκύτταρα διαθέτουν στην μεμβράνη τους ένα μόριο αντισώματος. Τα Τ-λεμφοκύτταρα διαθέτουν στην μεμβράνη τους έναν υποδοχέα δέσμευσης αντιγόνου. Όταν ένα Β κύτταρο συναντήσει ένα αντιγόνο διαιρείται γρήγορα και διαφοροποιείται σε Β-κύτταρο μνήμης και Β-κύτταρο τελεστή ή πλασματοκύτταρο. Τα πλασμοκύτταρα παράγουν μεγάλη ποσότητα αντισωμάτων που δρουν πάνω στο αντιγόνο και το καταστρέφουν. Τα κύτταρα Τ όταν συναντήσουν αντιγόνο εκκρίνουν τους αυξητικούς παράγοντες κυτοκίνες. Οι παράγοντες αυτοί ενεργοποιούν τα Β-κύτταρα καθώς και τα Tc-κύτταρα τα οποία καταστρέφουν τα κύτταρα του ίδιου του οργανισμού που έχουν υποστεί αλλοιώσεις.

Ο ΘΥΜΟΣ ΑΔΕΝΑΣ

Ο θύμος αδένας είναι εξειδικευμένο όργανο του ανοσοποιητικού συστήματος. Στο θύμο ωριμάζουν τα Τ-λεμφοκύτταρα (Τ-κύτταρα), τα οποία είναι σημαντικά για το ανοσοποιητικό σύστημα. Ονομάζονται δε Τ-λεμφοκύτταρα, λόγω του ότι ωριμάζουν στον θύμο αδένα («thymus» στα Αγγλικά). Συγκεκριμένα ο θύμος αδένας παρέχει ένα επαγωγικό περιβάλλον για την ανάπτυξη των Τ-λεμφοκυττάρων από τα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα. Κάθε Τ-λεμφοκύτταρο επιτίθεται σε μία ξένη ουσία την οποία περιορίζει μέσω του υποδοχέα του. Τα Τ-κύτταρα έχουν υποδοχείς, οι οποίοι ενεργοποιούνται με τυχαία ανακατάταξη τμημάτων του γονιδίου. Κάθε Τ-κύτταρο επιτίθεται σε ένα διαφορετικό αντιγόνο. Τα Τ-κύτταρα τα οποία επιτίθενται στις πρωτεΐνες του σώματος αποβάλλονται στον θύμο αδένα μέσω του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου (απόπτωση).

Ο θύμος αδένας αποτελείται από δύο πανομοιότυπους λοβούς, και βρίσκεται ανατομικά στο πρόσθιο ανώτερο μεσοθωράκιο τμήμα, μπροστά από την καρδιά και πίσω από το στέρνο. Ιστολογικά, ο θύμος μπορεί να διαιρεθεί σε ένα κεντρικό μυελό και ένα περιφερειακό φλοιό, ο οποίος περιβάλλεται από μία εξωτερική κάψουλα. Ο φλοιός και ο μυελός παίζουν διαφορετικούς ρόλους στην ανάπτυξη των Τ-κυττάρων. Τα κύτταρα στον θύμο μπορούν να διαιρεθούν στα θυμικά στρωματικά κύτταρα και στα κύτταρα αιμοποιητικής προέλευσης (τα οποία προέρχονται από τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα του μυελού των οστών). Καθώς τα Τ-κύτταρα αναπτύσσονται αναφέρονται ως θυμοκύτταρα και είναι αιμοποιητικής προέλευσης. Στα στρωματικά κύτταρα περιλαμβάνονται τα θυμικά επιθηλιακά κύτταρα του φλοιού, τα θυμικά μυελικά επιθηλιακά κύτταρα, και τα δενδριτικά κύτταρα. Τέλος ο θύμος αδένας είναι μεγαλύτερος και πιο ενεργός στην νεογνική και προ-εφηβική περίοδο. Με τα πρώτα χρόνια της εφηβείας, ο θύμος αρχίζει να ατροφεί και το θυμικό στρώμα αντικαθίσταται από λιπώδη ιστό. Παρόλα αυτά, η Τ-λεμφοποίηση συνεχίζεται σε όλη την ενήλικη ζωή.

Ο θύμος αδένας ήταν γνωστός στους αρχαίους Έλληνες, και το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «θυμός» (η οποία σημαίνει: οργή, καρδιά, ψυχή, επιθυμία, ζωή) ενδεχομένως λόγω της θέσης του στο στήθος, κοντά στο σημείο όπου υποκειμενικά νιώθουμε τα συναισθήματα. Άλλο ενδεχόμενο είναι το όνομα να προέρχεται από το βότανο «θυμάρι». Ο Γαληνός ήταν ο πρώτος που παρατήρησε ότι το μέγεθος του οργάνου αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Λόγω του μεγάλου αριθμού των αποπτωτικών λεμφοκυττάρων που υπάρχουν σε αυτόν, ο θύμος αδένας είχε αρχικά δώσει την εντύπωση ενός νεκροταφείου λεμφοκυττάρων, χωρίς λειτουργική σημασία. Η σημασία του θύμου στο ανοσοποιητικό σύστημα ανακαλύφθηκε το 1961 από τον Jacques Miller, με χειρουργική αφαίρεση του θύμου αδένα από ποντίκια τριών ημερών, και παρατηρώντας την επακόλουθη ανεπάρκεια σε ένα πληθυσμό λεμφοκυττάρων, ονόμασε τα Τ-κύτταρα από το όργανο της καταγωγής τους. Πρόσφατες εξελίξεις στην ανοσολογία έχουν επιτρέψει να είναι πιο κατανοητή η λειτουργία του θύμου στην ωρίμανση των Τ-κυττάρων.

Ο θύμος έχει ροζ-γκρι χρώμα και είναι μαλακός και λοβοειδής στις επιφάνειές του.

Κατά την γέννηση είναι περίπου 5 cm σε μήκος, 4 cm σε πλάτος, και περίπου 6 cm σε πάχος. Το όργανο μεγαλώνει κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας, και ατροφεί κατά την εφηβεία. Σε αντίθεση με το ήπαρ, τους νεφρούς και την καρδιά, ο θύμος αδένας είναι μεγαλύτερος στα παιδιά. Φτάνει στο μέγιστο βάρος του (20 έως 37 gr) κατά το χρονικό διάστημα της εφηβείας. Ο θύμος των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας μόλις και μετά βίας διακρίνεται από τον περιβάλλοντα λιπώδη ιστό. Ως μία ηλικία ο θύμος σιγά-σιγά συρρικνώνεται και τελικά εκφυλίζεται σε μικρά νησίδια λίπους. Κατά την ηλικία των 75 ετών ζυγίζει μόλις 6 gr. Στα παιδιά έχει ένα γκριζωπό-ροζ χρώμα, ενώ στους ενήλικες έχει κίτρινο χρώμα.

Εάν εξεταστεί όταν η ανάπτυξή του είναι πιο ενεργή, θα βρεθεί ότι αποτελείται από δύο πλευρικούς λοβούς οι οποίοι είναι τοποθετημένοι σε στενή επαφή και βρίσκονται εν μέρει στο θώρακα, εν μέρει στο λαιμό, και εκτείνονται από τον τέταρτο πλευρικό χόνδρο προς τα άνω, τόσο ψηλά όσο το κατώτερο όριο του θυρεοειδούς αδένα. Ο θύμος καλύπτεται από το στέρνο, και παρακάτω στηρίζεται επί του περικαρδίου. Διαχωρίζεται από το αορτικό τόξο και τα μεγάλα αγγεία από ένα στρώμα περιτονίας. Στο λαιμό βρίσκεται στο μπροστινό μέρος και τις πλευρές της τραχείας. Οι δύο λοβοί διαφέρουν ελαφρώς ως προς το μέγεθος και μπορεί να ενωθούν ή να διαχωριστούν.

Κάθε πλευρικός λοβός αποτελείται από πολυάριθμα λοβία τα οποία συγκρατούνται μαζί με λεπτό ιστό. Ολόκληρο το όργανο περικλείεται σε μία επενδυμένη κάψουλα, με παρόμοια αλλά πυκνότερη δομή. Τα πρωτογενή λοβία ποικίλουν σε μέγεθος (από το μέγεθος του κεφαλιού μιας καρφίτσας, έως το μέγεθος ενός μικρού μπιζελιού) και αποτελούνται από ένα αριθμό μικρών οζιδίων ή θυλακίων. Τα ωοθυλάκια έχουν ακανόνιστο σχήμα και είναι περισσότερο ή λιγότερο συντηγμένα μαζί, ειδικά προς το εσωτερικό του οργάνου. Κάθε θυλάκιο έχει διάμετρο 1 έως 2 mm, και αποτελείται από ένα μυελικό και ένα φλοιώδες τμήμα, τα οποία διαφέρουν σε πολλά σημεία το ένα από το άλλο.

Το φλοιώδες τμήμα αποτελείται κυρίως από λεμφοειδή κύτταρα, υποστηρίζεται από ένα δίκτυο διακλαδισμένων επιθηλιακών δικτυωτών κυττάρων, το οποίο συνεχίζεται με ένα παρόμοιο δίκτυο στο μυελικό τμήμα. Αυτό το δίκτυο σχηματίζει ένα χιτώνα προς τα αιμοφόρα αγγεία. Ο φλοιός είναι το σημείο όπου συμβαίνουν τα πρώτα γεγονότα στην ανάπτυξη των θυμοκυττάρων, όπου ο Τ-κυτταρικός υποδοχέας της γονιδιακής διάταξης και η θετική επιλογή λαμβάνουν χώρα.

Στο μυελικό τμήμα, το δίκτυο είναι πιο τραχύ από ότι στο φλοιό, τα λεμφοειδή κύτταρα είναι σχετικά λιγότερα σε αριθμό, και εκεί βρίσκονται ιδιόμορφα σωμάτια, τα ομόκεντρα σωμάτια του Hassall. Αυτά τα ομόκεντρα σωμάτια αποτελούνται από μία κεντρική μάζα, η οποία αποτελείται από ένα ή περισσότερα κοκκώδη κύτταρα καθώς και από μία κάψουλα που σχηματίζεται από επιθηλιοειδή κύτταρα. Είναι τα κατάλοιπα των επιθηλιακών σωλήνων που αναπτύσσονται έξω από τα τρίτα βρογχικά θυλάκια του εμβρύου για να σχηματιστεί ο θύμος αδένας.

Κάθε θυλάκιο περιβάλλεται από ένα αγγειακό πλέγμα, από το οποίο διέρχονται τα αγγεία στο εσωτερικό, και περνούν από την περιφέρεια στο κέντρο, σχηματίζοντας μια δεύτερη ζώνη εντός των ορίων του μυελικού τμήματος. Στο κέντρο του μυελικού τμήματος υπάρχουν πολύ λίγα και μικρά σε μέγεθος αγγεία. Ο μυελός είναι το μέρος των τελευταίων γεγονότων στην ανάπτυξη των θυμοκυττάρων. Τα θυμοκύτταρα που προσεγγίζουν το μυελό έχουν ήδη υποστεί επιτυχώς τον Τ-κυτταρικό υποδοχέα γονιδιακής αναδιάταξης και τη θετική επιλογή, και έχουν εκτεθεί σε έναν περιορισμένο βαθμό αρνητικής επιλογής.

Οι αρτηρίες που τροφοδοτούν το θύμο, προέρχονται από την εσωτερική θωρακική αρτηρία, και από την ανώτερη αρτηρία του θυρεοειδούς και κατώτερου θυρεοειδούς. Οι φλέβες καταλήγουν

Ο θύμος αδένας αρχίζει να αναπτύσσεται μεταξύ της γέννησης και της εφηβείας και κατόπιν αρχίζει να ατροφεί. Εμφανίζει τη μέγιστη δραστικότητα του πριν από την εφηβεία. Κατά τη θυμική παλινδρόμηση η δραστικότητα του θύμου αδένα μειώνεται δραματικά και το όργανο αντικαθίσταται κυρίως με λίπος. Η ατροφία οφείλεται στο αυξημένο επίπεδο των κυκλοφορούντων ορμονών. Σε παθολογικές καταστάσεις η ατροφία του θύμου αδένα μπορεί να αναστραφεί. Π.χ. ο χημικός ή φυσικός ευνουχισμός ενός ενήλικα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του μεγέθους και της δραστηριότητας του θύμου. Επίσης οι ασθενείς που πάσχουν από μυασθένεια, μια αυτοάνοση νόσο, παρουσιάζουν συχνά θυμική υπερπλασία ή κακοήθεια. Η αιτία αυτών των καταστάσεων δεν έχει ακόμα καθοριστεί.

Στους δύο λοβούς του θύμου αδένα, αιματοποιητικές πρόδρομες ουσίες από το μυελό των οστών, που αναφέρονται ως θυμοκύτταρα, ωριμάζουν σε Τ-κύτταρα. Μόλις ωριμάσουν, τα Τ-κύτταρα μεταναστεύουν από το θύμο. Απώλεια του θύμου σε νεαρή ηλικία μέσω γενετικής μετάλλαξης (όπως στο σύνδρομο Di George) καταλήγει σε σοβαρή ανοσοανεπάρκεια και σε υψηλή ευαισθησία σε μόλυνση. Το απόθεμα των Τ-λεμφοκυττάρων δομείται στην πρώιμη παιδική ηλικία, έτσι ώστε η λειτουργία του θύμου να είναι μειωμένη στους ενήλικες. Είναι σε μεγάλο βαθμό εκφυλισμένος σε ηλικιωμένους και δύσκολα αναγνωρίζεται, αφού αποτελείται κυρίως από λιπώδη ιστό, αλλά παρ’όλα αυτά συνεχίζει την ενδοκρινή λειτουργία του.

Ο θύμος αδένας, ο αδένας που ρυθμίζει την ενεργοποίηση των κυττάρων Τ (κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία καλούνται και λευκοκύτταρα), είναι το πρώτο όργανο που πλήττεται από το στρες. Τα κύτταρα Τ βοηθούν τον οργανισμό να εντοπίσει και να απομακρύνει τα καρκινικά κύτταρα και άλλους εισβολείς. Ο θύμος αδένας αποδυναμώνεται από παράγοντες όπως δυσάρεστες ειδήσεις, αφυδάτωση ή κατανάλωση μη θρεπτικών, επεξεργασμένων τροφίμων ή ροφημάτων. Όλα αυτά επιδρούν αρνητικά στην ενεργοποίηση των κυττάρων Τ από τις ορμόνες του θύμου αδένα, και αφήνουν τον οργανισμό ανυπεράσπιστο απέναντι στην εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων και στην εμφάνιση ασθενειών.

Ο θύμος αδένας συρρικνώνεται όποτε εκτίθεται στο στρες. Είναι γνωστό ότι μετά από έναν σοβαρό τραυματισμό, μια χειρουργική επέμβαση ή μια αιφνίδια ασθένεια καταστρέφονται εκατομμύρια λευκοκύτταρα και ο θύμος αδένας συρρικνώνεται κατά το ήμισυ. Η θέαση ενός βίντεο που απεικονίζει κακοποιήσεις ή έναν καταζητούμενο τρομοκράτη, μπορεί να επαρκεί για να καταπονήσει τον θύμο αδένα. Την επόμενη φορά που θα διαβάσετε ένα περιοδικό ή θα δείτε μια ταινία, ζητήστε από ένα φίλο να σας κάνει το μυϊκό τεστ όσο θα εκτίθεστε στις εικόνες. Θα διαπιστώσετε ότι κάποιες από αυτές δυναμώνουν τους μυς σας, ενώ άλλες τους αποδυναμώνουν.

Με δεδομένη την καθημερινή μας έκθεση στο ραδιόφωνο, την τηλεόραση, τις εφημερίδες, τις ανθυγιεινές τροφές, τις επιβλαβείς χημικές ουσίες που εμπεριέχονται σε τρόφιμα και ροφήματα, την περιβαλλοντική μόλυνση και τα αρνητικά όντα που συναντάμε, ο θύμος αδένας καλείται να αντιμετωπίσει πλήθος αρνητικών επιρροών. Έως και οι διαφημίσεις που απεικονίζουν όντα που καπνίζουν ή καταναλώνουν αλκοόλ εξασθενούν τον θύμο αδένα.

Η πλειονότητα των ανθρώπων δεν συνειδητοποιεί πόση ζωτική ενέργεια δαπανάται εξαιτίας της έκθεσης σε στρεσογόνες καταστάσεις. Η τακτική παραμονή σε ανθυγιεινά περιβάλλοντα, όπως σε χώρους καπνιστών, καθώς και οι δραστηριότητες που σπαταλούν την ενέργεια του οργανισμού, όπως η νυχτερινή οδήγηση και η πρόσληψη τροφής ενώ είμαστε κουρασμένοι, καταπονούν σημαντικά τον οργανισμό. Και όταν δεν έχουμε επαρκή ενέργεια για να λειτουργήσουμε φυσιολογικά, μας κυριεύουν η νευρικότητα και ο πανικός. Η συνηθέστερη έκφραση που ακούμε όταν αυτό συμβαίνει, είναι «Σήμερα είμαι χάλια» ή «Τα έχω παίξει τελείως».

Το στρες προέρχεται από τη μόνιμη καταπόνηση του θύμου αδένα η οποία οφείλεται στην έκθεση σε αρνητικές, αποδυναμωτικές επιρροές. Το στρες παύει να μας επηρεάζει όταν σταματά η έκθεση μας σε τέτοιου είδους επιρροές – μόνο τότε επανορθώνεται η ζημιά που έχει προκληθεί εξαιτίας τους στο παρελθόν. Έχουμε την δυνατότητα να τονώσουμε όχι μόνο τον θύμο αδένα, αλλά όλο μας τον οργανισμό κάνοντας πράγματα που μας αναζωογονούν και μας εμψυχώνουν, καταναλώνοντας θρεπτικές τροφές, ακούγοντας χαλαρωτική μουσική, χορεύοντας και αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο σε εξορμήσεις στην ύπαιθρο παρά μέσα στο σπίτι ή μπροστά από μια τηλεόραση. Είτε επιλέγουμε να αποδυναμώσουμε το σώμα μας είτε να το τονώσουμε, εφαρμόζουμε στην πράξη την «δύναμη της θέλησης».

thymos-adenas- (1)

Η παλινδρόμηση του θύμου έχει συνδεθεί με την απώλεια της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος σε ηλικιωμένους, καθώς και με την ευαισθησία στις λοιμώξεις και στον καρκίνο. Η ικανότητα των Τ-κυττάρων να αναγνωρίζουν ξένα αντιγόνα επιτυγχάνεται δια μέσου του υποδοχέα των Τ-κυττάρων. Ο υποδοχέας υφίσταται γενετική αναδιάταξη κατά την διάρκεια της ωρίμανσης του θυμοκυττάρου, με αποτέλεσμα κάθε κύτταρο να φέρει ένα μοναδικό Τ-κυτταρικό υποδοχέα. Ένας σπάνιος πληθυσμός των προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων εισάγεται στο θύμο από το αίμα, και επεκτείνεται με κυτταρική διαίρεση για να παραχθεί ένας μεγάλος πληθυσμός από ανώριμα θυμοκύτταρα.

Το κάθε ένα ανώριμο θυμοκύτταρο έχει διαφορετικούς Τ-κυτταρικούς υποδοχείς, οι οποίοι προκύπτουν με μια διαδικασία αναδιατάξεως γονιδίου. Αυτή η διαδικασία είναι επιρρεπής σε λάθη και μερικά θυμοκύτταρα αποτυγχάνουν να κάνουν λειτουργικούς Τ-κυτταρικούς υποδοχείς, ενώ άλλα θυμοκύτταρα κάνουν υποδοχείς οι οποίοι όμως είναι αυτοαντιδραστικοί. Τα ανώριμα θυμοκύτταρα υποβάλλονται σε μία διαδικασία επιλογής, με βάση την ειδικότητα των Τ-κυτταρικών υποδοχέων τους. Αυτό περιλαμβάνει την επιλογή των Τ-κυττάρων που είναι λειτουργικά (θετική επιλογή), και την εξάλειψη των Τ-κυττάρων που είναι αυτοαντιδραστικά (αρνητική επιλογή). Ο μυελός του θύμου αδένα είναι η τοποθεσία ωρίμανσης των Τ-κυττάρων. Τα κύτταρα που περνούν και τα δύο επίπεδα επιλογής, απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος για να εκτελέσουν ζωτικές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος.

Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ένα διαδραστικό σύστημα.

Προστατεύει αποτελεσματικά από διάφορες λοιμώξεις. Μια εσφαλμένη όμως λειτουργία του μπορεί να προκαλέσει δυσφορία, ασθένεια ή ακόμα και θάνατο. Ο τύπος της δυσλειτουργίας υπάγεται σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες κύριες ομάδες: υπερευαισθησία ή αλλεργία, αυτοάνοση ασθένεια, και ανοσοανεπάρκεια.

Η αλλεργία είναι το αποτέλεσμα μιας ακατάλληλης και υπερβολικής ανοσολογικής απάντησης σε κοινά αντιγόνα. Οι ουσίες που προκαλούν αλλεργική αντίδραση ονομάζονται αλλεργιογόνα. Οι αλλεργίες αφορούν κυρίως το IgE, τα αντισώματα και την ισταμίνη, η οποία απελευθερώνεται από τα βασεόφιλα πολυμορφοπύρηνα. Μερικές φορές ένα αλλεργιογόνο μπορεί να προκαλέσει μια ξαφνική και σοβαρή, πιθανώς και θανατηφόρα, αντίδραση σε ένα ευαίσθητο άτομο. Αυτό ονομάζεται αναφυλαξία.

Καθώς ο θύμος αδένας είναι το όργανο της ανάπτυξης των Τ-κυττάρων, κάθε ελάττωμα σε αυτόν, ή στην ανάπτυξη των θυμοκυττάρων μπορεί να οδηγήσει σε βαθιά πρωτογενή Τ-κυτταρική ανοσοανεπάρκεια. Τα ελαττώματα που επηρεάζουν τις σειρές τόσο των Τ-κυττάρων όσο και των Β λεμφοκυττάρων έχουν ως αποτέλεσμα το σύνδρομο βαριάς συνδυασμένης ανοσοανεπάρκειας (SCIDs). Επίκτητη ανεπάρκεια των Τ-κυττάρων μπορεί επίσης να επηρεάσει την ανάπτυξη των θυμοκυττάρων στο θύμο.

Το σύνδρομο DiGeorge είναι μια γενετική διαταραχή που προκαλείται από τη διαγραφή ενός μικρού τμήματος του χρωμοσώματος 22. Αυτό οδηγεί σε μία συγγενή ανωμαλία συμπεριλαμβανομένων της απλασίας του θύμου, ή σε συγγενή ανεπάρκεια του θύμου. Οι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν μια βαριά ασθένεια ανοσοανεπάρκειας, λόγω της έλλειψης των Τ-κυττάρων. Το σύνδρομο DiGeorge είναι η πιο κοινή αιτία συγγενής απλασίας του θύμου στους ανθρώπους.

Τα σύνδρομα οξείας συνδυασμένης ανοσοανεπάρκειας (SCID) είναι μια ομάδα σπάνιων γενετικών ασθενειών που οδηγούν σε συνδυασμένες ανεπάρκειες Β και Τ λεμφοκυττάρων. Αυτά τα σύνδρομα προκαλούνται από ελαττωματικά προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα τα οποία είναι οι πρόδρομοι των Β και Τ κυττάρων. Αυτό οδηγεί σε μια σημαντική μείωση στην ανάπτυξη των θυμοκυττάρων στο θύμο αδένα, και κατά συνέπεια στην ατροφία αυτού. Το γονίδιο για την ασθένεια ονομάζεται ADA (απαμινάση αδενίνης) και βρίσκεται στο χρωμόσωμα 20.

Ο ιός HIV προκαλεί ένα σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας θανατώνοντας συγκεκριμένα CD4+ Τ-κύτταρα. Εκτιμώντας ότι η κύρια επίδραση του ιού αφορά ώριμα περιφερικά Τ-κύτταρα, ο HIV μπορεί επίσης να μολύνει τα εμφανιζόμενα στο θύμο αδένα θυμοκύτταρα, τα περισσότερα από τα οποία εκφράζουν CD4.

Οι αυτοάνοσες ασθένειες προκαλούνται από υπερδραστικό ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο αντί να επιτίθεται σε ξένα παθογόνα, αντιδρά εναντίον του οργανισμού προκαλώντας νόσο. Μια από τις κύριες λειτουργίες του θύμου είναι η πρόληψη της αυτοανοσίας, μέσω της διαδικασίας της κεντρικής ανοχής, δηλαδή της ανοσολογικής ανοχής προς τα αυτό-αντιγόνα.

Η Αυτοάνοση Πολυενδοκρινοπάθεια-Καντιντίαση-Εξωδερμική Δυστροφία είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο γενετικά αυτοάνοσο σύνδρομο. Αυτή η ασθένεια τονίζει την σημασία του θύμου αδένα στην πρόληψη της αυτοανοσίας. Το σύνδρομο αυτό προκαλείται από μεταλλάξεις στο γονίδιο ρύθμισης της αυτοανοσίας.

Δύο μορφές όγκων παρατηρούνται στον θύμο αδένα. Το θύμωμα και το λέμφωμα.

Οι όγκοι που προέρχονται από τα επιθηλιακά κύτταρα του θύμου ονομάζονται θυμώματα, και παρουσιάζονται στο 10-15% των ασθενών με μυασθένεια gravis. Τα συμπτώματα πολλές φορές συγχέονται με βρογχίτιδα ή βαρύ βήχα, διότι το καρκίνωμα πιέζει το παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο. Όλα τα θυμώματα είναι δυνητικά καρκινικά, αλλά μπορεί να διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό. Μερικά μεγαλώνουν πολύ αργά, ενώ άλλα μεγαλώνουν γρήγορα και μπορεί να εξαπλωθούν στους περιβάλλοντες ιστούς. Η θεραπεία του θυμώματος συχνά απαιτεί χειρουργική επέμβαση ώστε να αφαιρεθεί όλος ο θύμος αδένας.

Οι όγκοι που προέρχονται από τα θυμοκύτταρα ονομάζονται λεμφώματα του θύμου αδένα. Τα λεμφώματα ή οι λευχαιμίες του θυμοκυττάρου ταξινομούνται στις οξείες λεμφοβλαστικές λευχαιμίες. Τα άτομα με διογκωμένο θύμο, ιδιαίτερα τα παιδιά, υποβάλλονταν σε θεραπεία με έντονη ακτινοβολία κατά τα έτη πριν από το 1950.

Η βαρεία μυασθένεια είναι μια αυτοάνοση νόσος που προκαλείται από τα αντισώματα που μπλοκάρουν τους υποδοχείς της ακετυλοχολίνης. Η βαρεία μυασθένεια συνδέεται συχνά με θυμική υπερτροφία. Η θυμεκτομή μπορεί να είναι αναγκαία για την θεραπεία της νόσου.

Η θυμεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση του θύμου αδένα.

Η πιο κοινή αιτία για θυμεκτομή στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει σχέση με την απόκτηση χειρουργικής πρόσβασης στην καρδιά, σε χειρουργικές επεμβάσεις για την διόρθωση συγγενών ανωμαλιών της καρδιάς, που εκτελούνται στην νεογνική περίοδο. Στα νεογνά, αλλά όχι σε μεγαλύτερα παιδιά ή ενήλικες, το σχετικό μέγεθος του θύμου εμποδίζει την χειρουργική πρόσβαση στην καρδιά. Παραδόξως, η αφαίρεση του θύμου δεν καταλήγει σε ανοσοανεπάρκεια των Τ-κυττάρων. Αυτό συμβαίνει επειδή αρκετά Τ-κύτταρα παράγονται κατά την διάρκεια της εμβρυικής ζωής πριν από την γέννηση. Αυτά τα Τ-κύτταρα είναι μακρόβια και μπορούν να πολλαπλασιάζονται όλη την διάρκεια της ζωής του ασθενούς. Ωστόσο, υπάρχουν αποδείξεις της πρόωρης γήρανσης του ανοσοποιητικού σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θυμεκτομή κατά την πρώιμη παιδική ηλικία.

Άλλες περιπτώσεις κατά τις οποίες γίνεται θυμεκτομή είναι η αφαίρεση των θυμωμάτων και η θεραπεία της βαρείας μυασθένειας. Η θυμεκτομή δεν ενδείκνυται για την θεραπεία των πρωτογενών θυμικών λεμφωμάτων. Ωστόσο, η βιοψία του θύμου μπορεί να είναι αναγκαία για να γίνει η διάγνωση.

Ο θύμος αδένας βρίσκεται επίσης και στα περισσότερα σπονδυλωτά ζώα, με παρόμοια δομή και λειτουργία με του ανθρώπινου. Μερικά ζώα έχουν πολλαπλούς δευτερεύοντες (μικρότερους) θύμους αδένες στο λαιμό (αυτό το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί στα ποντίκια, και εμφανίζεται και στα 5 από τα 6 ανθρώπινα έμβρυα).

Όπως και στον άνθρωπο, ο θύμος αδένας των ινδικών χοιριδίων, φυσιολογικά ατροφεί καθώς το ζώο φτάνει στην ενηλικίωση, αλλά το αθυμικό, άτριχο ινδικό χοιρίδιο (το οποίο προέκυψε από μια εργαστηριακή μετάλλαξη) δεν διαθέτει καθόλου θυμικό ιστό, και η κοιλότητα του οργάνου αντικαθίσταται με κυστικούς χώρους.

Βιβλιογραφία

Andreas Moritz: Το Πλήρες Βιβλίο της Εναλλακτικής Ιατρικής.

Guyton and Hall “Ιατρική Φυσιολογία” (12η έκδοση)

DR SARAH BREWER “Ζήστε Περισσότερο Παραμείνετε Νέοι με είκοσι απλά βήματα”